I. Bài toán bảo tồn di sản – Khi không gian văn hóa cần được lưu giữ và tiếp cận theo cách mới

Các chùa Khmer không chỉ là những công trình tôn giáo mà còn là những không gian lưu giữ giá trị kiến trúc, nghệ thuật và văn hóa đặc trưng của cộng đồng Khmer. Giá trị di sản được thể hiện qua tổng thể công trình, kết cấu kiến trúc, hoa văn trang trí, các chi tiết tạo tác và những hiện vật gắn với đời sống văn hóa, tín ngưỡng tại từng ngôi chùa.

Trong quá trình bảo tồn, việc ghi nhận và lưu giữ các giá trị vật thể dưới dạng dữ liệu số ngày càng có ý nghĩa. Không gian kiến trúc và hiện vật là những đối tượng có tính vật chất, gắn với địa điểm thực tế và cần được quan sát trực tiếp để cảm nhận đầy đủ hình thái, tỷ lệ, cấu trúc cũng như các chi tiết đặc trưng.

Tuy nhiên, nếu chỉ lưu giữ thông tin bằng hình ảnh 2D, văn bản hoặc tư liệu rời rạc, khả năng tái hiện đầy đủ không gian và hình thái của di sản vẫn còn hạn chế. Đặc biệt, với những công trình có nhiều chi tiết kiến trúc, hoa văn hoặc hiện vật mang giá trị văn hóa, việc số hóa dưới dạng không gian 360 và mô hình 3D có thể tạo thêm một phương thức lưu giữ trực quan, có khả năng quan sát từ nhiều góc độ.

Thứ nhất, kiến trúc chùa cần được ghi nhận dưới dạng không gian số.

Một ngôi chùa không chỉ bao gồm những mặt tiền hay hình ảnh riêng lẻ mà là tổng thể của nhiều khu vực, công trình và chi tiết kiến trúc có mối liên hệ với nhau. Công nghệ 3D/360 giúp tái hiện không gian dưới góc nhìn trực quan, từ tổng thể đến từng khu vực, tạo nguồn dữ liệu phục vụ giới thiệu và khai thác di sản trên môi trường số.

Thứ hai, các hiện vật và chi tiết có giá trị cần được trực quan hóa ở cấp độ 3D.

Những hiện vật, vật thể hoặc chi tiết kiến trúc được lựa chọn có thể được xây dựng thành Model 3D, cho phép quan sát hình dáng và cấu trúc từ nhiều góc nhìn. Đây là phương thức bổ trợ cho việc lưu giữ tư liệu, đặc biệt với những đối tượng cần được quan sát kỹ về hình khối, tỷ lệ và đặc điểm tạo tác.

Thứ ba, di sản cần được lưu giữ trong mối liên hệ với không gian thực tế.

Một hiện vật khi được tách khỏi bối cảnh có thể mất đi một phần ý nghĩa trong quá trình tìm hiểu. Vì vậy, việc kết hợp không gian tham quan 360 với Model 3D giúp người dùng vừa quan sát tổng thể kiến trúc, vừa tiếp cận các đối tượng cụ thể trong bối cảnh không gian nơi chúng được giới thiệu.

Thứ tư, dữ liệu di sản cần có khả năng tiếp tục được khai thác và phổ biến.

Khi kiến trúc và hiện vật được số hóa, dữ liệu không chỉ phục vụ một lần tham quan mà còn có thể trở thành nguồn tư liệu trực quan hỗ trợ giáo dục, nghiên cứu, truyền thông và giới thiệu văn hóa. Đây là một bước chuyển từ việc lưu giữ di sản bằng tư liệu truyền thống sang xây dựng nguồn dữ liệu số có khả năng tiếp cận rộng hơn.

Từ những yêu cầu đó, số hóa 4 chùa Khmer tại Vĩnh Long trở thành một giải pháp kết hợp giữa bảo tồn không gian và trực quan hóa giá trị vật thể trên nền tảng số. Thay vì chỉ ghi nhận bằng hình ảnh hoặc văn bản, dự án xây dựng không gian 3D/360 cho Chùa Gia Kiết, Chùa Tòa Sen, Chùa Kỳ Sơn và Chùa Đại Thọ (Ba Phố), đồng thời tích hợp Model 3D để tăng khả năng lưu giữ và khám phá các đối tượng, chi tiết được số hóa.

Qua đó, di sản được mở rộng từ không gian vật lý sang không gian số, tạo thêm một phương thức để lưu giữ, giới thiệu và phát huy giá trị kiến trúc – hiện vật Khmer trong bối cảnh chuyển đổi số.

Xem thêm>>>>> Di sản số: Con đường mở rộng tiếp cận và bảo tồn di sản văn hóa

II. Giải pháp – Xây dựng không gian di sản số cho 4 chùa Khmer tại Vĩnh Long

Star Global triển khai số hóa 4 ngôi chùa Khmer, gồm:

• Chùa Gia Kiết
• Chùa Tòa Sen
• Chùa Kỳ Sơn
• Chùa Đại Thọ (Ba Phố)

Các không gian được tích hợp trên nền tảng 3D/360, cho phép người dùng lựa chọn từng địa điểm và bắt đầu hành trình khám phá theo nhu cầu.

Thay vì phải tìm kiếm thông tin riêng lẻ về từng ngôi chùa, người dùng có thể tiếp cận các điểm di sản trong một không gian số thống nhất, từ đó dễ dàng chuyển đổi giữa các địa điểm và khám phá nhiều không gian kiến trúc Khmer trong cùng một hành trình.

1. Không gian số 4 chùa Khmer – Kết nối nhiều điểm di sản trên một nền tảng

Một trong những điểm nổi bật của dự án là khả năng tập hợp 4 không gian chùa Khmer trên cùng một nền tảng tham quan.

Ngay từ giao diện tổng quan, người dùng có thể lựa chọn từng địa điểm:

• Chùa Gia Kiết
• Chùa Tòa Sen
• Chùa Kỳ Sơn
• Chùa Đại Thọ (Ba Phố)

Mỗi ngôi chùa trở thành một điểm tham quan riêng trong hệ thống, cho phép người dùng tiếp cận không gian theo nhu cầu hoặc khám phá lần lượt nhiều địa điểm.

Cách tổ chức này tạo ra sự khác biệt so với việc số hóa một công trình đơn lẻ. Di sản được nhìn nhận như một hệ thống không gian có khả năng kết nối, giúp người dùng không chỉ tìm hiểu một địa điểm mà còn có thể mở rộng hành trình sang những ngôi chùa khác.

Đối với công tác truyền thông và quảng bá văn hóa, việc tập trung 4 điểm trên cùng một nền tảng giúp hình thành một “bản đồ trải nghiệm” về không gian chùa Khmer tại Vĩnh Long, tạo điều kiện để công chúng dễ dàng khám phá và tiếp cận các địa điểm hơn.

Xem thêm >>>> Khám phá không gian di sản Khmer qua dự án số hóa 3D/360 Chùa Khmer Vĩnh Long

Không gian tham quan 3D/360 của 4 chùa Khmer tại Vĩnh Long

2. Tham quan 360° – Trực tiếp khám phá không gian từng ngôi chùa từ xa

Công nghệ Tham quan 360° cho phép tái hiện không gian của từng ngôi chùa trên môi trường số, giúp người dùng chủ động quan sát và khám phá không gian theo góc nhìn của mình.

Thay vì chỉ xem một số hình ảnh đại diện, người dùng có thể di chuyển qua các điểm tham quan, xoay góc nhìn và quan sát không gian xung quanh.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với các công trình di sản, nơi giá trị không chỉ nằm ở từng hình ảnh riêng lẻ mà còn nằm trong mối quan hệ giữa các không gian, kiến trúc và tổng thể công trình.

Với 4 ngôi chùa được số hóa, người dùng có thể lựa chọn từng địa điểm để tham quan, sau đó chuyển sang một không gian khác. Từ đó, trải nghiệm không còn giới hạn ở việc khám phá một công trình mà trở thành hành trình tham quan nhiều điểm di sản trên cùng nền tảng.

Giải pháp cũng mở rộng khả năng tiếp cận cho những người ở xa hoặc chưa có điều kiện đến trực tiếp. Người dùng có thể tìm hiểu không gian chùa trước chuyến đi, sử dụng như một trải nghiệm tham quan trực tuyến hoặc tiếp tục khám phá sau khi đã tham quan thực tế.

Giá trị nổi bật:

• Số hóa không gian của 4 ngôi chùa trên cùng nền tảng.
• Cho phép tham quan 360° và quan sát không gian từ xa.
• Tăng tính trực quan khi tìm hiểu kiến trúc và không gian di sản.
• Kết nối nhiều địa điểm thành một hành trình tham quan thống nhất.
• Mở rộng khả năng tiếp cận di sản đến cộng đồng ngoài phạm vi khách tham quan trực tiếp.

Tham quan 360° – Khám phá không gian các chùa Khmer tại Vĩnh Long từ mọi góc nhìn.

3. Model 3D – Trực quan hóa các giá trị kiến trúc và đối tượng di sản

Bên cạnh không gian 360°, dự án tích hợp Model 3D nhằm tăng khả năng quan sát các đối tượng, chi tiết hoặc thành phần được lựa chọn trong không gian chùa.

Nếu Tham quan 360° giúp người dùng nhìn thấy tổng thể không gian, Model 3D tạo điều kiện để đi sâu hơn vào từng đối tượng cụ thể.

Người dùng có thể quan sát mô hình từ nhiều góc nhìn, giúp việc tìm hiểu hình dáng, cấu trúc và đặc điểm trực quan trở nên sinh động hơn so với hình ảnh 2D thông thường.

Khi kết hợp hai hình thức, người dùng có thể chuyển đổi giữa “không gian tổng thể” và “chi tiết được số hóa”, tạo nên trải nghiệm tìm hiểu di sản nhiều lớp hơn.

Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với công tác lưu giữ dữ liệu số. Các mô hình 3D có thể trở thành nguồn tư liệu trực quan phục vụ giới thiệu, giáo dục và nghiên cứu, đồng thời tạo tiền đề để tiếp tục phát triển các hình thức khai thác di sản số trong tương lai.

Giá trị nổi bật:

• Trực quan hóa các đối tượng và chi tiết dưới dạng 3D.
• Quan sát mô hình từ nhiều góc nhìn.
• Kết nối chi tiết với không gian chùa được số hóa.
• Tăng chiều sâu cho trải nghiệm tham quan.
• Bổ sung nguồn dữ liệu trực quan phục vụ giới thiệu và nghiên cứu.

Model 3D – Khám phá chi tiết di sản dưới góc nhìn tương tác.

Model 3D số hóa các đối tượng di sản, kiến trúc và hiện vật tại các chùa.

Xem thêm>>>> Vì sao các bảo tàng và địa phương cần số hóa 3D hiện vật để bảo tồn và phát huy giá trị di sản?

4. AI Agent – Trợ lý thông minh đồng hành cùng hành trình khám phá

Khi số lượng không gian tham quan được mở rộng lên 4 ngôi chùa, việc cung cấp một công cụ hỗ trợ người dùng tìm kiếm và tiếp cận thông tin trở nên quan trọng.

AI Agent được tích hợp như một trợ lý thông minh đồng hành trong quá trình khám phá không gian di sản số.

Thay vì chỉ di chuyển và quan sát, người dùng có thể tương tác với AI Agent để tìm hiểu thêm những nội dung liên quan đến các không gian được giới thiệu.

AI Agent tạo ra một lớp tương tác mới cho triển lãm số, giúp người dùng chủ động đặt câu hỏi và tìm kiếm thông tin thay vì tiếp nhận nội dung theo một chiều.

Đặc biệt, với người trẻ và những người lần đầu tìm hiểu văn hóa Khmer, hình thức tương tác này giúp trải nghiệm khám phá trở nên gần gũi hơn với cách họ tiếp cận thông tin trên môi trường số.

Giá trị nổi bật:

• Hỗ trợ người dùng tìm kiếm thông tin trong quá trình tham quan.
• Tạo trải nghiệm tương tác thay cho hình thức tiếp nhận thông tin một chiều.
• Hỗ trợ khám phá nội dung tại nhiều không gian chùa.
• Tăng tính chủ động trong quá trình tìm hiểu di sản.
• Kết hợp công nghệ AI với hoạt động giới thiệu văn hóa.

AI Agent – Trợ lý thông minh hỗ trợ khám phá không gian di sản Khmer.

AI Agent – Trợ lý thông minh hỗ trợ khám phá di sản Khmer.

Xem thêm>>>>> Lợi ích của việc ứng dụng Trợ lý tương tác 3D AI  trong chuyển đổi số bảo tàng và di tích

5. Tour tham quan tự động – Kết nối 4 điểm di sản thành một hành trình

Với dự án gồm nhiều địa điểm, Tour tham quan tự động giúp người dùng có một lộ trình khám phá rõ ràng thay vì phải tự tìm kiếm và lựa chọn từng điểm.

Tour có thể dẫn dắt người dùng qua các khu vực và điểm tham quan được thiết lập sẵn, tạo thành một hành trình xuyên suốt.

Điểm đặc biệt của tính năng này là khả năng kết nối trải nghiệm giữa nhiều không gian, giúp người dùng không chỉ khám phá một ngôi chùa mà có thể tiếp cận nhiều điểm trong hệ thống.

Thay vì:

Một ngôi chùa → một trải nghiệm riêng lẻ

Giải pháp hướng đến:

4 ngôi chùa → một hành trình di sản số được kết nối.

Cách tiếp cận này giúp người dùng dễ dàng hình dung quy mô của dự án và khám phá nhiều không gian trong cùng một phiên tham quan.

Đối với hoạt động giáo dục, truyền thông và quảng bá văn hóa, tour tự động cũng tạo ra một phương thức kể chuyện có trình tự, giúp hành trình khám phá trở nên mạch lạc và hạn chế bỏ sót những điểm tham quan quan trọng.

Giá trị nổi bật:

• Kết nối 4 chùa thành một hành trình tham quan.
• Dẫn dắt người dùng qua các điểm được lựa chọn.
• Tạo trải nghiệm khám phá có trình tự.
• Hạn chế bỏ sót các khu vực quan trọng.
• Tăng khả năng khai thác không gian số trong giáo dục và truyền thông di sản.

Tour tham quan tự động – Kết nối hành trình khám phá 4 chùa Khmer trên nền tảng số.

Tour tự động giúp kết nối 4 ngôi chùa Khmer trong hành trình tham quan số.

Xem thêm>>>> Lợi ích của công nghệ số hóa 3D/360 mang lại cho lĩnh vực Di sản

III. Kết quả

Việc số hóa Chùa Gia Kiết, Chùa Tòa Sen, Chùa Kỳ Sơn và Chùa Đại Thọ (Ba Phố) trên cùng nền tảng tạo nên một không gian trải nghiệm di sản có tính kết nối, với những giá trị nổi bật:

• Số hóa 4 không gian chùa Khmer: Đưa Chùa Gia Kiết, Chùa Tòa Sen, Chùa Kỳ Sơn và Chùa Đại Thọ (Ba Phố) lên nền tảng 3D/360.
• Hình thành không gian di sản số tập trung: Người dùng có thể lựa chọn và khám phá nhiều ngôi chùa trên cùng một nền tảng thay vì phải tiếp cận từng nguồn thông tin riêng lẻ.
• Mở rộng khả năng tham quan từ xa: Công nghệ 360° giúp người dùng chủ động khám phá không gian chùa mà không bị giới hạn hoàn toàn bởi khoảng cách địa lý.
• Trực quan hóa các giá trị vật thể: Model 3D hỗ trợ quan sát các đối tượng và chi tiết được số hóa dưới nhiều góc nhìn.
• Tăng tính tương tác: AI Agent tạo thêm phương thức để người dùng chủ động tìm kiếm và trao đổi thông tin trong quá trình khám phá.
• Xây dựng hành trình tham quan có định hướng: Tour tự động kết nối các điểm tham quan, giúp người dùng khám phá nhiều không gian theo một trình tự rõ ràng.
• Hỗ trợ giáo dục và truyền thông di sản: Không gian số tạo thêm công cụ trực quan để giới thiệu văn hóa Khmer đến học sinh, sinh viên và cộng đồng.
• Mở rộng khả năng quảng bá văn hóa địa phương: 4 ngôi chùa được kết nối trong một trải nghiệm số, giúp tăng khả năng tiếp cận của công chúng với hệ thống không gian di sản.
• Tạo nền tảng cho bảo tồn số: Không gian 3D/360 và Model 3D tạo thêm nguồn dữ liệu trực quan phục vụ việc giới thiệu, nghiên cứu và phát huy giá trị di sản trong môi trường số.

Kết luận

Dự án Số hóa 4 chùa Khmer tại Vĩnh Long 3D/360là giải pháp kết hợp công nghệ với công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, hướng đến lưu giữ không gian kiến trúc và các đối tượng được số hóa dưới dạng dữ liệu trực quan. Với Chùa Gia Kiết, Chùa Tòa Sen, Chùa Kỳ Sơn và Chùa Đại Thọ (Ba Phố)được kết nối trên cùng một nền tảng, dự án tạo nên không gian di sản số cho phép người dùng khám phá kiến trúc chùa thông qua Tham quan 360°, quan sát các đối tượng và chi tiết qua Model 3D, tìm hiểu thông tin với AI Agentvà trải nghiệm hành trình có định hướng bằng Tour tham quan tự động. Qua đó, Star Global góp phần mở rộng phương thức lưu giữ, giới thiệu và tiếp cận di sản Khmer, tạo thêm nguồn tư liệu phục vụ hoạt động giáo dục, nghiên cứu và quảng bá văn hóa, đồng thời đưa những giá trị kiến trúc và văn hóa truyền thống đến gần hơn với cộng đồng trong bối cảnh chuyển đổi số.